Okul Öncesi Dönemde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile Normal Hareketlilik Arasındaki Farklar
Teşhis Kriterleri ve Yanılgılar Ebeveynlerin En Büyük Yanılgısı: Her Hareketli Çocuk Hiperaktif midir? Okul öncesi dönemde çocukların motor enerjileri oldukça yüksektir. Keşfetme ve çevresini tanıma arzusu nedeniyle gün boyunca hareketli olmaları çoğu zaman normal gelişimin bir parçasıdır. Bu nedenle hareketli veya meraklı her çocuğu DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) olarak değerlendirmek doğru değildir. DEHB nörogelişimsel bir bozukluktur ve tanısı yalnızca hareketlilik üzerinden konulmaz. Tanı, çocuğun gelişimsel özellikleri ve farklı ortamlardaki davranışları dikkate alınarak çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından kapsamlı bir değerlendirme sonucunda konulabilir. Normal Hareketlilik ile DEHB Arasındaki Klinik Farklar Amaca Yönelik Olma: Normal hareketli bir çocuk, ilgisini çeken bir oyun veya aktivite sırasında yaşına uygun bir süre boyunca dikkatini sürdürebilir. Örneğin lego yapmak, boyama yapmak veya sevdiği bir oyunu oynamak gibi etkinliklerde belli bir süre odaklanabilir. Dikkat güçlüğü yaşayan bir çocuk ise yaşına uygun yapılandırılmış etkinliklerde bile dikkatini sürdürmekte belirgin şekilde zorlanabilir ve sık sık etkinlik değiştirebilir. Farklı Ortamlardaki Tutarlılık: Normal hareketlilik bazı ortamlarda daha belirgin olabilir. Çocuk evde hareketliyken kreşte, parkta veya başka sosyal ortamlarda kurallara daha kolay uyum sağlayabilir. DEHB değerlendirmesinde ise belirtilerin birden fazla ortamda görülmesi ve çocuğun günlük işlevselliğini belirgin biçimde etkilemesi önemlidir. Tehlike Algısı ve Dürtüsellik: Dürtüselliği belirgin olan çocuklar davranışlarının sonuçlarını düşünmeden hareket edebilir ve tehlikeli durumlarda kendilerini durdurmakta zorlanabilirler. Normal hareketli bir çocuk da sınırları test edebilir; ancak çoğu durumda uyarıldığında veya tehlikeyi fark ettiğinde davranışını değiştirebilir. Ne Zaman Uzmana Başvurulmalı? Çocuğun dikkat, dürtüsellik veya hareketlilikle ilgili davranışları yaşıtlarıyla ilişkilerini belirgin şekilde etkiliyor, okul öncesi eğitim ortamında sürekli sorun yaşamasına neden oluyor, günlük yaşamını ve güvenliğini olumsuz etkiliyorsa bir Çocuk ve Ergen Psikiyatristi tarafından değerlendirilmesi uygun olabilir. Özellikle belirtilerin birden fazla ortamda görülmesi ve süreklilik göstermesi değerlendirme açısından önemlidir. Önemli Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup tıbbi bir tavsiye veya teşhis niteliği taşımamaktadır. Çocuğunuzun gelişimi, davranışları veya dikkat sorunlarıyla ilgili endişeleriniz varsa çocuk doktorunuza veya ilgili bir uzmana danışınız.
